Aziatische hoornaar

Wat is de Aziatische hoornaar? 

De Aziatische hoornaar komt van nature uit Azië maar duikt sinds enkele jaren op in Vlaanderen. Het is een invasieve exoot zonder natuurlijke vijanden in onze regio. Ze vallen honingbijen, wilde bijen en andere bestuivende insecten aan. Daardoor komt onze biodiversiteit en voedselproductie onder druk te staan.

Help de Aziatische hoornaar bestrijden

Met de start van de lente ontwaken de koninginnen van de Aziatische hoornaar. Ze zoeken naar voedsel en starten met de bouw van een nest. De hoornaar vormt  een ernstige bedreiging voor de bestuivers in Haspengouw. Om de fruitteelt en biodiversiteit in Haspengouw te beschermen, is het belangrijk dat we nu ingrijpen. Daarvoor hebben we jouw hulp nodig.

Wat kan jij doen? Plaats een selectieve val

In het voorjaar kunnen we het grootste verschil maken door jonge koninginnen te vangen.
Elke gevangen koningin voorkomt de vorming van een volledig nest. Eén enkel nest van de Aziatische hoornaar kan in één seizoen tot 11 kg insecten verorberen. Dat zijn meer dan honderdduizend insecten, waaronder onze kwetsbare honingbijen en wilde bijen.

Wie dat wil, kan een selectieve val aanvragen. Het lokaal bestuur maakt op basis van de aanvragen een spreidingsplan, zodat de vallen op de beste plaats gehangen worden en er een zo groot mogelijk gebied gedekt wordt.

Waar plaats je een lokval?

• Belangrijk is dat je de lokval niet te hoog plaatst. Er wordt aangeraden de opstelling niet hoger dan ooghoogte te plaatsen (max +/- 1,5m), zo heb je er een vrij zicht op.
• Zorg dat de val niet de hele dag in de volle zon staat want dan kunnen de nevenvangsten sterven van de hitte.
• Plaats de val in een open ruimte met een vrije vliegrichting ten opzichte van de ingang.
• Indien je de val rechtop zou zetten, hou dan rekening met eventuele bescherming tegen overvloedige regen.

Hoe kan je lokvloeistof maken en hoeveel moet je gebruiken?

Er bestaan commerciële lokstoffen op de markt, maar deze zijn vaak duur. Je kan echter zelf een goedkoop mengsel maken.
Wespen worden aangetrokken tot suikers als energiebron. Tegelijkertijd willen we vermijden dat bijen massaal door het product aangetrokken worden. Vandaar dat er alcohol toegevoegd wordt.
Je kan daarom gerust zelf aan de slag met een eigen mengsel in volgende verhoudingen:

• 1/3 blond bier
• 1/3 zoete witte wijn
• 1/3 suikerhoudende siroop (cassis werkt goed of anders grenadine)

Belangrijk! We willen uiteraard vermijden dat andere insecten in de lokvloeistof zouden verdrinken. 
Daarom dringen wij erop aan om op de bodem een klein stukje spons/watten doordrenkt in lokvloeistof te plaatsen.

Hoe vaak moet je de lokval controleren en lokvloeistof vernieuwen?

Om bijvangst van andere insecten te vermijden, controleer je best dagelijks heel kort je lokpot. Er wordt aangeraden om de lokvloeistof om de 3 weken te vervangen. Bij warm en mooi weer kan het zijn dat je de vloeistof al na enkele dagen moet bijvullen.

Wat te doen als er een Aziatische hoornaar in je lokval zit? 

• Als je een Aziatische hoornaar gevangen hebt, kan je haar vernietigen door deze met de pot in een plastic zak in de diepvriezer te stoppen gedurende 24u. Deze is niet per se dood, maar wel voldoende verdoofd. Je kan dan de Aziatische hoornaar zonder risico doden en de val direct terug uitzetten. Indien je deze werkwijze niet ziet zitten, kan je de val in zijn geheel nog eens 48u in de vriezer laten zitten. Dan sterft ze uiteindelijk door onderkoeling. Nadeel is wel dat je val ondertussen niet gebruikt kan worden.
• Omdat de lokval een selectieve val blijft, is het zeer belangrijk om steeds alle andere insecten naast de Aziatische hoornaar terug vrij te laten. Dit zijn immers nuttige beestjes die onze biodiversiteit verzekeren.
• Registreer altijd je vangst via Vespawatch. Dit stelt ons in staat om mogelijke nesten beter en sneller op te sporen. 

Hoe herken je een Aziatische hoornaar?

Let op deze kenmerken:
•    Zwarte romp met een dunne gele band op het achterlijf
•    Gele poten
•    Oranjerode kop
•    Groter dan een gewone wesp, maar kleiner dan de Europese hoornaar

 

Hoe herken je een nest van de Aziatische hoornaar? 

Een nest van de Aziatische hoornaar is opgebouwd uit houtpulp. Ze maken twee nesttypes.
In het voorjaar maken koninginnen een klein opstartnest (primair nest), vaak onder een dak of in een struik. 
In de zomer bouwen de werksters een groot hoofdnest (secundair nest), meestal hoog in bomen.

1. Primair nest (opstartnest)

• Periode: Lente (april–juni) = de beste tijd om de verspreiding vroeg te stoppen
• Locatie: schuurtjes, nestkastjes, dakgoten, stallen, onder afdakjes; beschutte en droge plekken dicht bij de grond
• Kenmerken: klein (ter grootte van een tennisbal), bolvormig, vaak enkele centimeters; één koningin bouwt het nest op
• Waarom belangrijk: nog klein en relatief gemakkelijk te verwijderen door verdelgers

2. Secundair nest (hoofdnest)

• Periode: Zomer tot herfst (juli–oktober)
• Locatie: hoog in bomen, soms aan gebouwen; minder vaak ondergronds of in struiken
• Kenmerken: groot (ter grootte van een voetbal), bol- of peervormig, zijdelingse ingang duizenden hoornaars; gevaarlijk om direct te benaderen
• Waarom belangrijk: kolonie is volgroeid en strategisch geplaatst; meldingen zorgen voor professionele aanpak

 

Wat moet je doen als je een nest ziet?

Melden

Het is heel belangrijk dat je een nest of individuele hoornaar meldt bij Vespawatch. Zij monitoren en onderzoeken de verspreiding van de Aziatische hoornaar in Vlaanderen. Hoe je een nest of hoornaar meldt, vind je hier terug.

Verwijderen

Denk je te maken te hebben met een nest van de Aziatische hoornaar? Dan kan de brandweer het nest verwijderen. De brandweer zal enkel overgaan tot verdelging als de nesten effectief hinderlijk of gevaarlijk zijn. We zullen steeds evalueren of een verdelging mogelijk en noodzakelijk is. Voor de verwijdering van een hoornaarnest rekent de brandweer 46 euro aan.

Vanaf november tot het voorjaar (afhankelijk van de temperatuur)

Vanaf november (afhankelijk van de temperaturen) is het niet meer zinvol om een nest te verwijderen omdat de koninginnen reeds uitgevlogen zijn. Nesten in deze fase van het jaar zijn niet meer actief.

Educatief pakket voor scholen

Scholen krijgen gratis toegang tot een pakket over de Aziatische hoornaar. Het materiaal is ontwikkeld door GoodPlanet en wordt gratis aangeboden.
Leerlingen ontdekken:

• wat de Aziatische hoornaar is
• hoe je ze herkent
• welke impact ze heeft op onze biodiversiteit

Klik hier voor voor meer info over dit aanbod van GoodPlanet